Brandenburg

Gedurende het jaar 1790 werd in Brandenburg (bij Berlijn) een tehuis voor arme mensen geopend. Vanaf 1820 werd het complex, dat aanzienlijk was uitgebouwd, gebruikt als gevangenis. In 1931 werd de gevangenis van Brandenburg gesloten, omdat een nieuwbouw gevangenis in Brandenburg-Görden was geopend.
Van 24 augustus 1933 tot 2 februari 1934 gebruikten de nazi’s de gebouwen als concentratiekamp en politieonderkomen. Tot 1.200 gevangenen waren opgesloten in de cellen. Tot 1939 waren een aantal gebouwen van het complex omgebouwd tot een centrum voor euthanasie-moorden. Aangeduid als: Landespflegeanstalt Brandenburg a. H. (aan de Havel). Locatie: In het stadscentrum!

1900

1940

Een gaskamer (3x5 m) werd geïnstalleerd in de voormalige stenen schuur. De precieze locatie van de gaskamer is onbekend, omdat slechts de fundamenten van de schuur bewaard zijn gebleven. Van de aangrenzende opslagplaats is slechts de vloer bewaard gebleven. In 1996 werden de fundamenten van de slaap- en werkruimten ontdekt, de rest ging verloren.

Het moorden ging op dezelfde wijze als in de andere euthanasie centra. De slachtoffers werden aangevoerd met bussen en geregistreerd, ontkleed, onderzocht en vergast. Ook in Brandenburg leek de gaskamer op een douche en werd koolmonoxide gebruikt voor het vergassen. De lichamen werden ’s nachts in twee mobiele crematoria verbrand. Het is mogelijk, dat de crematoria in het naastgelegen gebouw of in de buurt van de voormalige kerk gesitueerd waren. Vanaf juli 1940 werden de lichamen in de Paterdamm straat, buiten de stad gecremeerd. Deze locatie werd onder het mom van de Chemisch-Technische Versuchsanstalt (Chemisch en Technisch Onderzoeksinstituut) gebruikt.

De eerste moorden vonden plaats in januari 1940 toen 18 tot 20 geesteszieke misdadigers als test werden vergast. Deze test was medebepalend bij de beslissing om koolmonoxide voor de vergassingen te gaan gebruiken. Bij deze test waren de volgende doktoren van T4 aanwezig: Dr. Brandt (Hitler's persoonlijke dokter), Dr. Conti (Reichsärzteführer), Philipp Bouhler (Reichsleiter / Chef van Hitler's Kanselarij) en Dr. August Becker (chemicus en leverancier van de gascilinders). Deze vergassing werd uitgevoerd door Christian Wirth, die een prominente rol speelde in het massa vernietingsprogramma, Aktion Reinhard in het Generalgouvernement (Polen).
De laatste moorden werden uitgevoerd op 29 oktober 1940. Hierbij werden kinderen uit het psychiatrisch tehuis van Brandenburg-Görden vermoord.
Meer dan 9.000 personen verloren in een tijdsbestek van negen maanden hun leven in het euthanasiecentrum Brandenburg. Onder de slachtoffers waren meer dan 400 Joden.

Nadat het euthanasie programma was stopgezet fungeerden de gebouwen als gevangenis, accommodatie voor dwangarbeiders en als politiebarakken. Een aantal gebouwen werd vernield, sommige tijdens de oorlog en andere na 1945. Andere sporen van de misdaden op deze plaats werden vernietigd bij de bouw van een nieuw gebouw op deze plaats.
Uiteindelijk werd op 27 april 1997 de Brandenburg gedenkplaats geopend, maar verder onderzoek is noodzakelijk om de exacte geschiedenis van dit voormalig euthanasiecentrum bloot te leggen.

Een aantal medewerkers van Aktion Reinhard werkte in Brandenburg, dat waren ondermeer Rudolf Bär, Kurt Bolender, Kurt D., Werner Dubois, Irmfried Eberl, Kurt Franz *, Erich Fuchs, August Hengst, Willy Mätzig, Josef Oberhauser, Karl Pötzinger, Friedrich Tauscher, Max Biala, Christian Wirth.

* * Zie het Franz Foto Verhaal!