Copyright Holder's Notice: Please
avoid an outdated version of this page
which was put online without my
permission at http://www.deathcamps.org.
Concentratiekampen*)
Overzicht van de concentratiekampen van
Nazi-Duitsland 1933/34-1945
Laatste update 8 juli 2007
Deze site beschrijft de 23 concentratiekampen (KZ’s, z.g. Stammlager) in
Duitsland en in de door Duitsland bezette landen, alsmede bijzonderheden van de
6 (7) vernietigingskampen in Polen en de USSR: naam, periode van gebruik,
aantal sub-kampen (z.g. Außenlager), aantal slachtoffers, leuze van het kamp,
type gebouwen, wat van het kamp bewaard is, gedenkplaats / museum, adres,
website en andere informatie**).
Klik om de
onderliggende pagina te openen
Overzicht
van de concentratie- en vernietigingskampen van Nazi-Duitsland
Details van de KZ-motto's „Arbeit macht frei“ en
„Jedem das Seine“ e.d.
Foto's van poorten en motto's
van de concentratie- en vernietigingskampen van Nazi-Duitsland
Plattegronden en luchtfoto's van de
concentratie- en vernietigingskampen van Nazi-Duitsland
*) Een goed algemeen wereldwijd historisch
overzicht, en een vergelijking van het verschijnsel concentratiekampen, waarbij
inbegrepen een definitie van de Oxford English Dictionary, plus veel interne
links, zijn te vinden op http://en.wikipedia.org/wiki/Concentration_camp. Bezoek ook http://www.nkhumanrights.or.kr/NKHR_new/new_pages/fifth/documents/Pierre%20Rigoulot(2).doc.
Het laden van dit WORD document kost tijd maar is het wachten waard. Het is een
korte samenvatting van het controversiële en fel bestreden boek van Joël Kolek
en Pierre Rigolout “Le siècle des camps, détention, concentration,
extermination, cent ans de mal” / “De eeuw van de kampen, gevangen-,
concentratie- en vernietigingskampen, honderd jaren van het Kwade”, Parijs 2000
Éditions Jean Claude Lattès. De site behandelt in het bijzonder het Noord-Koreaanse Kwan Li So netwerk van gevangenkampen. Een lijst van het Chinese Laogai (Lao Dong Gai Zao)
netwerk is te vinden op http://www.christusrex.org/www1/sdc/Camps.html
(langzaam ladend pdf document). Een lijst van de Gulag-kampen in de Sovjet
Unie (Glavnoye Upravleniye Ispravitelno-trudovikh Lagerey) is te vinden op http://en.wikipedia.org/wiki/Gulag.
Een lijst van de Japanse krijgsgevangenenkampen staat op http://www.mansell.com/pow_resources/camplists/rg331-box%201321-jap%20pow%20camps.htm.
**) Mijn voornaamste bron “Deutschland ein
Denkmal”: www.keom.de,
toont een gedetailleerde lijst van alle soorten Duitse kampen, niet alleen
de voornaamste concentratiekampen maar ook alle dwangarbeiderskampen die
daaronder ressorteerden, werkkampen voor burgers, politiekampen en
politiegevangenissen, speciale werkkampen voor zigeuners en speciale werkkampen
en getto’s voor Joden, de zogenaamde euthanasie-inrichtingen voor het
vermoorden van geestelijk gehandicapten en speciale kampen voor de massamoord
op vooral Joden en zigeuners, plus nog wat onderwerpen. Op http://www.keom.de/denkmal/datenbank/organigramm.html
is een overzicht te vinden van alle verschillende categorieën. Om snel
een overzicht te krijgen van de administratieve samenhang binnen het systeem
kunt u het beste de website: http://www.keom.de/denkmal/organigramm.html
bezoeken. Jammer genoeg is deze voortreffelijke Duitse website nooit vertaald
in het Engels en wordt sinds 2000 niet meer onderhouden.
De term KZ wordt tegenwoordig over
de hele wereld gebruikt om alle typen Duitse kampen aan te duiden,
dwangarbeiders- en vernietigingskampen en soms zelfs de door de Duitsers
ingerichte en later uitgemoorde centrale gettos voor Joden in Oost Europa. De
afkorting werd door Adolf Hitler zelf in een openbare toespraak gebruikt. KZ
moet niet worden verward met de technische term KL, de officiële Duitse
afkorting voor de voornaamste SS-Konzentrationslager
(SS-concentratiekamp). Na de z.g. wilde periode van naziterreur, uitgevoerd
door de SA, in de jaren 1933/34, bestonden er strikt genomen nooit meer dan 23
KL’s (volgens sommigen zelfs maar 22), maar de meeste “Stammlager”
(hoofdkampen) hadden een sterk groeiende uitwaaiering in z.g. “Außenlager”
(satellietkampen) en “Außenkommandos” (buiten het kamp actieve
werkploegen). Sommige dochters functioneerden bijna als zelfstandig
georganiseerde werkkampen, met duurzame opstallen, terwijl andere niet langer
bestonden dan voor de duur van een specifiek werk, waarbij de gevangenen werden
gehuisvest in veewagens of zelfs moesten slapen in de open lucht zonder enige
voorziening. Slechts enkele Stammlager waren voorzien van de wereldberoemde leuze
“Arbeit macht frei”. Enkele uitzonderingen daargelaten werd de registratie
van de gevangenen, ook voor de Außenlager en Außenkommandos, bijgehouden in het
Stammlager. Alle nieuwe gevangenen moesten daarom worden toegelaten tot een
Stammlager voor de inschrijving, alvorens eventueel te worden doorgestuurd naar
een van de Außenlager of Außenkommandos. Deze procedure vond opnieuw plaats
wanneer gevangenen van het ene Stammlager-complex werden overgebracht naar een
ander. Omdat er geen gemeenschappelijke registratie bestond voor alle KZ’s,
moesten veel gevangenen gedurende hun leven in de kampen meer dan één
registratienummer onthouden, voor elk kamp waar zij stonden geregistreerd. Het tatoeëren
van kampnummers werd alleen in KL Auschwitz (I+II+III) toegepast in de
jaren 1941-45. Het is belangrijk de diverse ontwikkelingsstadia van de
SS-KZ’s tussen 1933 en 1945 te onderscheiden. Er zijn vele manieren bedacht
om die stadia te onderscheiden, bijvoorbeeld fase 0: vroege SA terreur 1933-34,
fase 1: de aanloop tot de oorlog 1933-39, fase 2: de tijd van de overwinningen
in de eerste oorlogsjaren 1939-42, fase 3: de nederlagen in de laatste
oorlogsjaren 1943-45. Een bedenkelijk voorbeeld van veronachtzaming van de
chronologie is het tegenwoordige verkeerde gebruik van het bekende symbool uit
de vooroorlogse, op zijn laatst vroegoorlogse tijd “Arbeit macht frei”, dat
boven de poorten van oudere SS-KZ Stammlager prijkt, als icoon der
vernietigingskampen, waar deze leuze evenwel nooit is gebruikt. In 1941 stelde
Reichsführer SS Heinrich Himmler een drieledige schaalindeling
vast voor de concentratiekampen. Tot schaal I behoorden de mildste kampen en in
schaal III heerste de hardste variant van het meedogenloze KZ kampregime. Het
beruchte “Nacht und Nebel” regime, dat geen enkele informatie over de
gevangenen verstrekte, om zo de bevolking van de bezette landen maximaal te
terroriseren, behoorde tot de 3e categorie.
De Duitse vernietigingskampen
voor Joden en zigeuners (Vernichtungslager) in Polen en de USSR – met als zeer
belangrijke uitzonderingen KL Auschwitz II (= Auschwitz-Birkenau)
en – indien beschouwd als vernietigingskamp KL Lublin (= Majdanek),-
waren niet georganiseerd als onderdelen van het officiële SS-Concentratiekampen
administratiesysteem. Integendeel, (SK) Kulmhof (Chełmno),
(SK) Bełżec, (SK) Sobibór en (SK) Treblinka in Polen en (SK) Maly
Trostenez (Mały Trostinec)
in de USSR (nu Wit-Rusland) waren georganiseerd als geheime SS-Sonderkommandos
(commando’s met speciale opdrachten). De afkorting SK is niet officieel.
Geen van de vernietigingskampen droeg de leuze “Arbeit macht frei”. Er werd in
de vernietigingskampen gewoonlijk geen registratie bijgehouden van
vermoorde slachtoffers. Door op de namen van bovengenoemde kampen te klikken
komt u op de pagina’s van http://www.death-camps.org.
Graag
wil ik iedereen bedanken die mij heeft geholpen bij de samenstelling van deze
pagina's.
In het bijzonder de leden
van de ARC groep, voor hun steun en eindeloos geduld, en niet in de laatste
plaats voor hun aanbod om mijn pagina's te publiceren op hun website.
Verder dank ik de medewerkers van de musea en gedenkinstellingen, en niet te vergeten de mensen overal in Europa, in Israël, in de Verenigde Staten en elders, die steeds bereid bleken mij te helpen met mijn project.
Heel
bijzonder wil ik bedanken Dr. Wolfgang Brückner uit Duitsland voor de discussie
over het KZ-motto "Arbeit macht frei", waardoor mijn belangstelling
voor dit project op gang is gebracht.
Als u onjuistheden constateert, of aanvullingen dan wel vragen heeft, neemt
u dan alstublieft contact op met webmaster@death-camps.org
Copyright © 2003-2007 John
Ulrich Poulsen
Nederlandse vertaling: Martin van Liempt en Sion Soeters