Copyright Holder's Notice: Please
avoid an outdated version of this page
which was put online without my
permission at http://www.deathcamps.org.
Obozy koncentracyjne*)
Przegląd nazistowskich obozów koncentracyjnych 1933/34-1945
Ostatnia aktualizacja 24 stycznia, 2007
Na stronie opisano 23
główne obozy koncentracyjne, jakie powstały w Niemczech i na terenach
okupowanych oraz 6 (7) obozów natychmiastowej zagłady, które Niemcy
założyli na terenie okupowanej Polski i Związku Radzieckiego. Na
opis każdego z obiektów składa się: nazwa obozu, okres
funkcjonowania, liczba podobozów, liczba ofiar, objaśnienie napisu
znajdującego się nad bramą obozu, rodzaj budynków
znajdujących się na terenie obozu, stopień zachowania, adres
muzeum lub miejsca pamięci, adres internetowy oraz inne informacje.**)
Wybierz podstronę z listy
poniżej
Przegląd nazistowskich obozów koncentracyjnych i
obozów zagłady
Objaśnienia napisów umieszczonych na bramach
obozowych (Arbeit macht frei i Jedem das Seine itp.)
Fotografie głównych bram obozów
koncentracyjnych i obozów zagłady
Mapy i zdjęcia lotnicze obozów koncentracyjnych i obozów
zagłady
*) Rzetelny
opis zawierający przegląd historii świata,
objaśnienie zjawiska obozów koncentracyjnych, ich definicję na
podstawie The Oxford English Dictionary oraz wiele innych odnośników do
stron internetowych znajduje się na stronie: http://en.wikipedia.org/wiki/Concentration_camp. Zobacz również stronę internetową:
http://www.nkhumanrights.or.kr/NKHR_new/new_pages/fifth/documents/Pierre%20Rigoulot(2).doc znajduje się tam dokument będący
krótkim streszczeniem kontrowersyjnej i książki Joëla Kotek i Pierre’
Rigolout: “Le sičcle des camps: detention, concentration, extermination, cent
ans de mal” (~”Wiek obozów koncentracyjnych – sto lat Szatana”), Paryż
2000 (wydawnictwo Jean Claude Lattčs). Tekst ten zwiera opis Kwan Li So – systemu obozów w Północnej Korei. Lista Laogai (Lao Dong Gai Zao) – chińskich obozów znajduje się na stronie: http://www.christusrex.org/www1/sdc/Camps.html (dokumenty w formacie PDF). Lista sowieckich Gułagów
(Glavnoye Upravleniye
Ispravitelno-trudovykh Lagerey) znajduje się na stronie: http://en.wikipedia.org/wiki/Gulag. Lista japońskich obozów dla jeńców
podczas II wojny światowej znajduje się na stronie: http://www.mansell.com/pow_resources/camplists/rg331-box%201321-jap%20pow%20camps.htm.
**) Moje podstawowe źródło informacji to “Deutschland ein Denkmal”:
www.keom.de gdzie znajduje się szczegółowa i pełna lista
wszystkich typów nazistowskich obozów istniejących w latach 1933-45; nie tylko głównych obozów koncentracyjnych, ale również wszelkich innych struktur obozowych
jak: podobozy obozów macierzystych, przymusowe obozy pracy dla cywilów, obozów
i więzień policyjnych, specjalne obozy pracy dla Żydów, getta,
ośrodki eutanazyjne, w których mordowano psychicznie i nieuleczalnie
chorych oraz obozy natychmiastowej zagłady dla Żydów, Cyganów i
innych. Podstawowy przegląd wszystkich innych kategorii obozowych
znajduje się na stronie: http://www.keom.de/denkmal/datenbank.html. W celu dokonania podstawowego przeglądu wszystkich
systemów obozowych najlepiej jest przejść bezpośrednio do: http://www.keom.de/denkmal/organigramm.html. Niestety ta rzetelnie opracowana strona internetowa
posiada tylko niemiecką wersję językową i od 2000 roku nie
została jak dotąd zaktualizowana.
Termin KZ jest dzisiaj powszechnie
używany w odniesieniu do wszystkich nazistowskich obozów pracy
przymusowej, koncentracyjnych, zagłady itp. Czasami termin ten jest
używany nawet w odniesieniu do gett żydowskich – założonych
i następnie zlikwidowanych w krajach
Europy Środkowo-Wschodniej. Pojęcie (~KZ-Lager) użyte
najwcześniej w języku niemieckim podczas jednej z przemów Adolfa
Hitlera – nie powinno być mylone z określeniem KL
będącym oficjalnym skrótem SS-Konzentrationslager (obóz
koncentracyjny SS). Po latach 1933-34 zwanych “dzikim” okresem terroru
nazistowskiego, mówiło się o istnieniu nie więcej niż 23.
obozów koncentracyjnych (niektórzy badacze twierdzą, że było ich
22), ale w obrębie działania większości z tych
głównych obozów koncentracyjnych (Stammlager) gwałtownie
powstawały podobozy (Auβenlager) oraz zewnętrzne komanda robocze (Auβenkommandos).
Niektóre z nich działały jako
prawie całkowicie niezależnie obozy pracy przymusowej z własnymi
budynkami, strukturami itd. Inne z kolei istniały przez dłuższy
lub krótszy okres czasu, w celu wykonania konkretnych zadań. Więźniowie byli tam zakwaterowani w
wagonach lub niejednokrotnie przebywali pod gołym niebem, bez
jakiegokolwiek zakwaterowania. Jedynie kilka głównych obozów
koncentracyjnych posiadało główną bramę
wejściową, na której znajdował się okryty złą
sławą napis “Arbeit macht frei”. Poza paroma wyjątkami
obozy macierzyste (główne) prowadziły rejestrację
więźniów, zarówno dla obozu głównego, jak również dla
podobozów i komand zewnętrznych. Wszyscy nowi więźniowie byli w
pierwszej kolejności rejestrowani w obozie macierzystym (Stammlager) nawet
jeżeli później byli przenoszeni do któregoś z pod-obozów (Auβenlager) albo zewnętrznego komanda roboczego
(Auβenkommandos). Procedura ta
obowiązywała również przy przenoszeniu więźniów do
innego kompleksu. Jednak w związku z tym, że nie istniała
jednakowa forma rejestracji w obozach koncentracyjnych, więźniowie
niejednokrotnie musieli pamiętać kilka numerów obozowych – z
każdego obozu głównego (Stammlager), w którym przebywali. Okryta
złą sławą metoda tatuowania więźniom numerów
obozowych była stosowana tylko w kompleksie KL Auschwitz (I+II+III) w
latach 1941-45. Warto odnotować, że w latach 1933-45 systemy
obozowe ulegały zmianom. Używano różnych klasyfikacji
poszczególnych okresów ewolucji – dla przykładu: (0) okres terroru SA
1933-34, (1) okres przedwojenny 1933-39, (2) zwycięski okres wojny 1939-42
i (3) okres klęski wojennej 1943-45. Jaskrawym przykładem
lekceważenia tego typu historycznej klasyfikacji stało się
obecnie nadużywanie przedwojennego (i z początkowego okresu wojny)
motta “Arbeit macht frei” jako symbolu w odniesieniu do obozów zagłady,
mimo że ten napis nigdy nie pojawił się nad żadną z
bram w obozach natychmiastowej zagłady. W 1941 Reichsführer SS Heinrich
Himmler ustanowił trzystopniową skalę obozów koncentracyjnych
(I-II-III). Od obozu łagodnego (I) do obozu o szczególnie zaostrzonym
rygorze. Nieco dziwny kryptonim “Nacht und Nebel” (“Noc i mgła”)
oznaczał akcje aresztowań osób uznanych za szczególnie niebezpieczne,
które potajemnie wywożono i przetrzymywano, aby zastraszyć
ludność w krajach okupowanych. To określano jako stopień
III.
Nazistowskie obozy natychmiastowej zagłady
dla Żydów i Cyganów
(z niem. “Vernichtungslager”, w dosłownym tłumaczeniu “obozy
zagłady”) utworzone w Polsce i ZSRR – z wyjątkiem KL Auschwitz II (=Auschwitz-Birkenau) i
KL Lublin (=Majdanek), o ile ten ostatni może być
uznany za obóz zagłady – nie zostały zorganizowane w ramach
Inspektoratu Obozów Koncentracyjnych. Wprost przeciwnie, obozy zagłady:
(SK) Kulmhof (=Chełmno), (SK) Bełżec, (SK) Sobibór, (SK) Treblinka na terenie Polski oraz (SK) Maly Trostenez (=Mały
Trostinec) na
terenie ZSRR (dzisiaj na obszarze Białorusi) zostały utworzone w
całkowitej tajemnicy przez struktury SS-Sonderkommandos (specjalne
oddziały SS). Skrót SK nie jest skrótem oficjalnym. Żaden z obozów
zagłady nie został “ozdobiony” znanym mottem “Arbeit macht frei”.
Wreszcie w obozach zagłady nie prowadzono statystyk dotyczących
zgładzonych więźniów. Oznaczone kolorem niebieskim nazwy obozów
są linkami do stron, gdzie znajdują się szczegółowe ich
opisy, umieszczone na stronie: http://www.death-camps.org
Chciałbym
podziękować wszystkim, którzy pomogli w opracowaniu strony.
Przede
wszystkim członkom ARC, za ich doping, nieustanną, cierpliwą
pomoc, a także za możliwość zamieszczenia opracowanych
przeze materiałów na ich stronie.
Ponadto
dziękuję pracownikom muzeów i instytucji, nie wspominając o
wielu osobach z Europy, Izreala i USA (i nie tylko), którzy nigdy nie odmówili
mi pomocy.
Specjalne podziękowanie dla Dr. Wolfganga
Brücknera z Niemiec, z któym dyskusja na temat napisu "Arbeit macht
frei", rozbudziała moje zainteresowanie tym projektem.
Jeżeli
masz jakiekolwiek sugestie lub pytania,
proszę o kontakt pod adresem: webmaster@death-camps.org
Copyright ©
2003-2007 John Ulrich Poulsen
Tłumaczenie na polski Artur Hojan i Paweł Kubisztal
Powrót do mojej strony głównej: http://www.death-camps.org/websites/jmain.htm
Powrót do Aktion Reinhard Camps strony głównej: http://www.death-camps.org